Với tôi, khoai lang ngào đường quen thuộc từ thuở bé. Mỗi lần đạp xe đi học nghe tiếng rao “khoai lang ngào đường đây” là không thể không dừng xe lại.

Mới nhìn thoáng qua, khoai lang ngào đường thật hấp dẫn với những hạt mè li ti rải đều trên bề mặt. Đưa vào miệng cắn nhẹ, vị bùi bùi của khoai, ngọt ngào của đường, cay nồng của gừng - tất cả như tan ra nơi đầu lưỡi. Chỉ đơn giản vậy thôi mà từ lâu khoai lang ngào đường đã trở thành một thú ẩm thực độc đáo của người dân quê tôi. Người đi xa về thăm quê, luôn muốn tìm thưởng thức một miếng khoai lang ngào đường còn nóng hổi cho thỏa nỗi nhớ. Không hiểu sao, chỉ là những củ khoai lang bình dị, nhưng dưới bàn tay khéo léo của các bà, các chị - những người phụ nữ tảo tần lại biến thành món ăn thơm ngon, ngọt ngào, lạ miệng đến vậy.

Để có một mẻ khoai lang ngào đường vừa ngon vừa đẹp mắt đòi hỏi sự kỳ công ngay từ khâu chọn nguyên liệu. Khoai được chọn làm phải có ruột trắng vàng, trồng nhiều ở vùng đất cát. Loại khoai này bở, khi ngào đường ăn ngọt và bùi. Khoai thu hoạch về, chọn những củ tròn đều, không bị thâm, giập hay nứt. Đường dùng để ngào cũng phải là loại đường cát vàng, đủ để khoai có màu vàng hổ phách khi thành phẩm. Gừng là thứ gia vị không thể thiếu - đấy là thứ gừng cụ, được chuẩn bị từ lúc mãn mùa gừng, ủ khô trong cát chờ ngày mang ra làm.

Đầu tiên, dùng dao gọt mỏng lớp vỏ lụa bên ngoài của khoai thật khéo, sao cho không phạm nhiều vào phần trong. Tiếp tục thái lát miếng vuông hoặc thái dọc nhưng phải đủ dày để khi ngào đường, khoai có độ giòn, không gãy, ăn không thấy ngán. Trong quá trình thái khoai, phải nhanh tay cho lát khoai vào bát nước vôi đã khơi trong (loại vôi dùng để ăn trầu) hoặc bát nước muối để khoai không bị thâm. Khoai ngâm khoảng năm phút, vớt ra, xả lại nhiều lần với nước lạnh cho sạch, để ráo rồi mới đem trộn đều với lượng đường vừa phải. Nửa tiếng sau có thể bắc nồi lên bếp, đun nhỏ lửa. Trong khi ngào đường, bỏ một ít nước cốt chanh tươi, gừng giã giập vào nồi. Công đoạn giữ lửa là quan trọng nhất khi làm món khoai lang ngào đường. Nếu lửa quá già hay quá non có thể khiến cả mẻ khoai bị hỏng. Khi đường dẻo dần và bám quanh miếng khoai thì cho mè rang vào, xóc đến khi khoai khô lại là được. Người ta có thể bỏ khoai vào mẹt đậy kín hoặc vẫn để nguyên trong nồi nóng hổi và chở đi bán.

Thời gian trôi nhanh, bao năm qua, ký ức của tôi về khoai lang ngào đường vẫn còn nguyên vẹn. Chiều nay, lang thang nơi con phố cũ bỗng bắt gặp một người bán khoai ngào, chợt nghe như thời gian lắng đọng trên chiếc xe đạp bạc màu. Cầm lát khoai trên tay, lòng lại rộn ràng với hương vị ngày xưa.

Thanh Ly