Đau bụng là một triệu chứng thường gặp ở trẻ. Nguyên nhân đau bụng có thể do bệnh lý đường tiêu hóa hoặc ngoài đường tiêu hóa, chẳng hạn như viêm nhiễm ở hệ tiết niệu, hô hấp (phổi, tai mũi họng), hệ tim mạch, khớp…

BS Nguyễn Minh Ngọc, Phó khoa Tiêu hóa, Bệnh viện (BV) Nhi Đồng 2 hướng dẫn các phụ huynh xử trí khi trẻ bị đau bụng.

Ảnh minh họa: internet

Đối với những trường hợp đau bụng cấp tính: cha mẹ phải nhanh chóng đưa trẻ đến cơ sở y tế gần nhất để được chẩn đoán và chữa trị sớm. Trẻ đau bụng đột ngột thường kèm theo các triệu chứng: sốt, mệt mỏi nhiều; nôn nhiều lần, trong chất nôn có máu, dịch vàng, dịch xanh; đi tiêu phân đen hoặc nâu đỏ; chướng bụng; không đi tiêu hoặc không trung tiện được; sưng ở vùng bìu bẹn; da xanh tái, nhợt nhạt...

Có nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng đau bụng cấp tính như: ngộ độc thức ăn, viêm ruột, táo bón, viêm dạ dày ruột, hoặc các bệnh lý ngoại khoa như tắc ruột, lồng ruột, chấn thương vùng bụng, viêm ruột thừa, viêm phúc mạc…

Đối với những trường hợp đau bụng tái đi tái lại nhiều lần: phụ huynh cần đưa trẻ đi khám khi có một trong những triệu chứng sau: trẻ dưới năm tuổi thường xuyên bị đau bụng; tình trạng đau bụng ảnh hưởng đến sinh hoạt, học tập của bé; bé đang ngủ, cơn đau bụng làm thức giấc; đau kèm ói mửa nhiều hoặc đi tiêu - tiểu có máu; tiểu khó; tiêu chảy nhiều lần, tiêu chảy kéo dài; ăn nuốt khó; đau khớp; sốt không rõ nguyên nhân; bé sụt cân hoặc không tăng cân; tiền căn gia đình có người viêm ruột mạn, ung thư dạ dày…

Theo BS Nguyễn Minh Ngọc, nhiều phụ huynh có thói quen tự ý mua thuốc về cho con uống khi thấy trẻ đau bụng. Điều này hoàn toàn không nên vì nhiều khả năng trẻ mắc các bệnh lý nguy hiểm. Thêm vào đó, tiệm thuốc thường bán thuốc giảm đau hoặc kháng sinh, sẽ gây khó khăn trong việc theo dõi diễn tiến bệnh của bé. Nếu bé bị đau bụng do các nguyên nhân ngoại khoa (lồng ruột, tắc ruột, viêm ruột thừa), việc uống thuốc không đúng sẽ làm “mờ” các triệu chứng, trong khi đó ruột có thể bị hoại tử dần, phân bị tắc gây nhiễm trùng, nhiễm độc toàn thân, nếu không xử lý kịp thời có thể ảnh hưởng đến tính mạng.

Những trường hợp có thể theo dõi tại nhà

Khi bé có biểu hiện đau bụng ít, đau âm ỉ, lâm râm, không có những triệu chứng cảnh báo kể trên cha mẹ nên bình tĩnh, theo dõi sát và thực hiện các bước xử trí tại nhà, tránh trường hợp vào BV không cần thiết.

Giúp bé đi cầu nếu bé có tình trạng bón hoặc không đi tiêu được. Có thể mua thuốc bơm hậu môn nếu bé không đi tiêu được. Tuyệt đối không áp dụng những biện pháp truyền miệng kiểu như bơm xà phòng vào hậu môn vì sẽ có nguy cơ cao dẫn đến viêm vùng hậu môn.

Nên cho bé nằm nghỉ ngơi, tạm ngưng ăn trong vài giờ, cho uống nước chín, nước xúp từng ít một. Nếu bé có nôn ói thì nghiêng đầu để bé được ói đúng cách, tránh hít sặc thức ăn vào phổi. Trường hợp bé vẫn tiếp tục đau, đặc biệt có kèm một trong những triệu chứng kể trên, cần đưa bé đến BV ngay.

Người nhà không nên hoảng loạn, lo lắng quá độ vì sẽ làm bé bất an và cảm thấy đau nhiều hơn (do bị tác động về mặt tâm lý). Khi đến BV, nên mang theo toa thuốc đã cho bé uống trước đó; ghi nhớ những biểu hiện về tình trạng phân và nước tiểu, thức ăn trước đó của bé, thời điểm xuất hiện cơn đau, khoảng cách giữa các cơn đau để BS có cơ sở chẩn đoán chính xác bệnh.

 An Hà